Interview - Miriam Calleja Shaw

You have recently published a book called COVID-19and the Virus that Shook the World. It provides a sobering look at virus infections and pandemics, with particular emphasis on the COVID-19 strain. Presently, the cases have diminished in Europe but the spread has moved elsewhere. However, how safe is ‘safe’ at the moment?
With the way things are evolving with the ’new’ coronavirus, it’s very difficult to answer this question. The WHO just last weekend warned that the worst may be yet to come. We are certainly witnessing an atrocious amount of deaths and illness in the US. We don’t yet know with certainty which factors are affecting the progression of the pandemic. Indeed we don’t even know about all the symptoms that appear with COVID-19 infection. The relative ‘safety’ is different for everyone, depending on the state of their immunity and certain other factors. For a person with average health who isn’t too old, the danger of getting severely ill may be low – but we need to think of …

Intervista - David Aloisio



Ftit tal-ġranet ilu ħareġ il-ktieb tiegħek Noti mal-Fanal, analiżi kritika tal-antoloġija t’Oliver Friggieri Mal-Fanal hemm ħarstek tixgħel. X’valur għandha l-kritika letterarja fil-ħajja ta’ kuljum?

Jekk nipprova noħroġ mill- “echo chamber” tiegħi u npoġġi lili nnifsi fis-sitwazzjoni ta’ ħafna oħrajn, nasal biex ngħid li għal ħafna oħrajn il-kritika letterarja m’għandha ebda post fil-ħajja ta’ kuljum. U din hija sfortunata. L-apprezzament tal-letteratura jista’ jkollu konsegwenzi sbieħ għal min jinteressa ruħu fih. Il-qari mill-qrib tal-poeżija, tan-novelli u tar-rumanzi għandu l-potenzjal li jarrikkixxi l-esperjenza umana fuq din l-art. Nemmen li min iċaħħad lilu nnifsu minn dan it-tip ta’ apprezzament ikun qiegħed jitlef opportunità tad-deheb biex isib faraġ emozzjonali li huwa faċilment disponibbli għalih.

U fil-każ ta’ din l-antoloġija in partikolari? X’għadu qed jgħidilna l-Professur Friggieri?

Nemmen li l-poeżiji ta’ Friggieri għandhom rilevanza dejjiema. Ħafna minnhom iqanqlu fina l-qarrejja dik ir-riflessjoni eżistenzjali tant meħtieġa għall-bniedem tal-lum. Kellu jkun virus li riċentament qanqal lil ħafna biex jirriflettu fuq l-eżistenza tant fraġli tal-umanità fuq din l-art. Il-poeżija ta’ Friggieri, għax hija frott it-tiġrib tal-ħajja, tippreparana sew għal kull eventwalità. Il-poeta mġarrab jaqsam magħna l-esperjenza umana tiegħu, esperjenza li wara kollox hija tagħna wkoll.

Bħala għalliem tal-Malti, x’inhuma l-ikbar sfidi u l-isbaħ sodisfazzjonijiet li tiltaqa’ magħhom?

La qegħdin nitkellmu fuq il-poeżiji ta’ Friggieri ħa nieħu spunt minnhom. Sfida li tintrigani hija dik tar-rilevanza tagħhom għall-istudenti tiegħi. Fil-klassi nkun attent biex nirreġistra kull ħjiel ta’ interess li jistgħu juru l-istudenti waqt il-lekċers tal-apprezzament ta’ dawn il-poeżiji. Huwa ta’ sodisfazzjon meta nħoss sens ta’ empatija bejn l-istudenti u l-poeżiji studjati; dan nosservah mhux biss waqt l-istudju ta’ poeżiji eżistenzjali li rreferejt għalihom qabel imma anke waqt dawk il-poeżiji li jitkellmu dwar id-duwaliżmu politiku li tant kidd lil Friggieri.

Fl-2017 ippubblikajt ktieb għat-tfal, Il-Ħamiem ta’ Matty, li fost affarijiet oħrajn, jittratta t-tema tal-firda minn mal-għeżież. Kemm taħseb li hu importanti li temi kemxejn ‘diffiċli’ jiġu ttrattati fil-kotba tat-tfal?

Naħseb li dawn għandhom jiġu ttrattati, anzi nisħaq li l-kittieba tat-tfal għandhom id-dmir li jagħmlu dan. Hekk pereżempju f’dan il-ktejjeb li semmejt hemm implikata l-mewt, kemm dik umana kif ukoll dik ta’ ħamiema. Inutli naħarbuha, il-mewt hija reali daqs il-ħajja. Kif jemmen Friggieri, il-ħajja nnifisha timplika l-mewt. Il-letteratura, sa minn ċkunitna, tista’ tkun il-kumpann leali u ġenwin li jassistini f’kull fażi u f’kull ċirkostanza tal-ħajja li jinkludi l-mumenti kiebja meta nħabbtu wiċċna mar-realtà tal-mewt.

Bħala kittieb tal-finzjoni, kemm iżżommha f’moħħok l-udjenza tiegħek inti u tikteb? Tikkundizzjonak fl-istil u/jew fil-kontenut?

Inżommha f’moħħi imma ma nħosshiex tikkondizzjonani. Jew forsi din tal-aħħar inħossha kelma tqila żżejjed. Le, l-udjenza ma nemminx li għandha timponi lilha nnifsha fuq il-kittieb. Anzi meta nikteb inħobb nisfida dan it-tip ta’ kondizzjonament. Nikteb fil-libertà u ma nħabbilx ħafna rasi dwar jekk xogħli hux se jingħoġob mill-pubblikatur. Nemmen li l-libertà mentali twassal għal riżultati aħjar. Ovvjament jekk l-udjenza tkun waħda speċifika bħalma hija dik tat-tfal hemm ċerti linji li ma nistax naqbeż imma l-bqija nemmen li l-kittieba għandhom qabelxejn jibnu relazzjoni mal-kitba tagħhom; din imbagħad trid tibni r-relazzjoni tagħha mal-qarrejja.

Bħalissa hawn bosta kotba bil-Malti li huma traduzzjonijiet. Taħseb li din hija xi ħaġa tajba, u għaliex?

Hija tajba għax twassal lill-qarrejja Maltin xogħlijiet li qabel kienu inaċċessibbli speċjalment meta miktubin b’lingwi li mhumiex Ingliż jew Taljan. Mill-banda l-oħra, il-mument li fih ikollna iktar traduzzjonijiet milli xogħlijiet orġinali miktuba bil-Malti, ikun mument inkwetanti. Għalkemm għandi fiduċja li dak il-mument ma jasal qatt.

Għandek xi passatempi li tixtieq taqsam magħna?

Apparti dawk marbuta mal-letteratura għandi passatempi relatati l-aktar man-natura. Inħobb inrabbi l-ħut tal-ilma ħelu; ili nagħmel dan minn ċkuniti. Peress li trabbejt f’Pembroke, kien l-għaxqa tiegħi meta nsib ħin immur indur dawra għall-qarnit. Illum il-ġurnata, dan il-passatemp li tant jirrilassani, qajla għadni nipprattikah.

Tirrikkmandalna ktieb jew film jew diska? Għalfejn għażilt din/dan?

Nirrakkomanda r-rumanz ċkejken The Blue Fox għaliex Sjón, l-awtur tiegħu, jirnexxilu jdaħħal lill-qarrejja fl-ambjent meraviljuż tal-Iżlanda, li għalkemm qatt ma kelli x-xorti mmur, huwa wieħed mill-aktar pajjiżi li jaffaxxinawni.

Biex nagħlqu: x’inhi l-isbaħ ħaġa li qatt qallek xi ħadd?

Kelma sempliċi imma għalija tfisser kollox: il-kelma “papà” meta qalhieli ibni għall-ewwel darba u dan l-aħħar smajtha wkoll mingħand oħtu!
----------
Jekk tixtieq taqra l-kotba ta' David tista' tixtrihom minn hawn:

KOTBA GĦAT-TFAL U GĦALL-ADOLEXXENTI
Il-Ħamiem ta' Matty (Klabb Kotba Maltin)
Only in Ħal Biżarr (Klabb Kotba Maltin)
Romilda u Rodolfo (Merlin Publishers)

KRITIKA LETTERARJA
Il-Frustier (Merlin Publishers)
Ħoloq (Merlin Publishers)
Noti mal-Fanal (Merlin Publishers)
Poeżija 3-D (Merlin Publishers)



Comments